Persoonlijke ontmoetingen

Een bijzondere dag! De afgelopen dagen reisden we met z’n allen of in groepjes van 6, maar dit keer gaan de 12 dappere dames nu elk alleen naar een gastgezin, sommigen op het platteland, een uur of meer rijden, anderen in de stad. Die laatste term moet je ruim nemen: vaak is ook in de stad geen elektriciteit en waterleiding en zijn de huizen er eenvoudig. Na een paar dagen van intensieve discussies en bezoeken van projecten, mensen die ons op steeds andere manieren proberen uit te leggen hoe nijpend de situatie is, wat er volgens hen moet gebeuren in Malawi, na al onze besprekingen achteraf, onze vragen met hier en daar een antwoord, komt er dan nu iets heel anders: een gearrangeerde ontmoeting, een dag lang, 1 op 1, met een vrouw die op de een of andere manier betrokken is bij zorg voor hiv/aidspatiënten en/of ook zelf hiv-geïnfecteerd is.
Het is spannend, en sommigen van ons hebben er behoorlijk tegenop gezien, maar als we ‘s avonds in de keuken van het guesthouse verzamelen komen de verhalen los: er is opluchting dat alles zo goed verlopen is, teleurstelling over contacten die niet verliepen zoals verwacht. Er waren ontroerende zaken en aangrijpende situaties; gevoelens van onmacht en woede, maar ook van blijdschap over een onverwachte ‘klik’ met een vrouw in zulke totaal andere omstandigheden. Hieronder volgen in een notendop wat highlights en opmerkingen. Voor de langere versie: wacht tot we thuis zijn! Met dank aan Jannie die per persoon de notities leverde.
Conny Wesdijk

Eveline bezocht een lokatie op het platteland. Vijf vrouwen stonden haar op te wachten. Via de lokale markt ging het naar een adres, waar de vrouwen 3 keer per week een aidspatiënt bezoeken. Ze kijken dan of er hulp nodig is. De patiënt krijgt aidsremmers en maakte ondanks dat een redelijk zieke indruk. Hij zat op de veranda voor zijn huis. De vrouwen bidden met hem en komen daarna langs een huis waar een verstandelijk gehandicapt kind ligt…in een kruiwagen. Daarna gaan ze op bezoek bij een voor dat gebied welgestelde vrouw. Ze heeft zelf gekookt. Ze zien hoe en waar doodskisten worden gemaakt en hebben een gesprek over begrafenissen.

Aukje bleef in de stad. Ze had bijzonder goed contact met haar gastvrouw. Eerst kreeg ze een bord pap. Zo’n pap is heel voedzaam en wordt op scholen gebruikt als lokkertje om vooral de armere kinderen naar school te krijgen. Er volgt een gesprek over seksuele voorlichting. Volgens de vrouw wordt er goede voorlichting gegeven op scholen . Ze gaan op bezoek bij een vrouw met een kindje van 3 jaar, dat hiv/aids heeft maar te zwak is voor medicijnen. Die kunnen namelijk pas worden gegeven als de patiënt is opgeknapt van eventuele andere ziekten.

Tjitske K. brengt de dag door met Rita, een ondernemende vrouw met zakelijk inzicht. Dankzij de 150 Barnevelders (kippen) voelt Tjitske zich er meteen thuis. Rita woont aan de rand van de stad, enerzijds om haar producten te verkopen in de stad, anderzijds veilig in het armere maar socialere gedeelte. Armen mogen gratis mest weghalen. Ze heeft ook een maïsmolen, maar moet die voor (te)weinig geld laten draaien. Daardoor heeft ze op termijn geen geld om een nieuwe te kopen. Wel een project dus, maar dit vraagt om overheidssteun, die er niet is.
Terwijl de kip in de oven suddert zijn er persoonlijke gesprekken. Ze zijn nog bij een oudere man (die op latere leeftijd met een jonge vrouw trouwde) geweest die hiv-positief is.

Mathilde werd hartelijk ontvangen door een echtpaar. Hij was voorzitter van de supportgroep die door hen is opgericht en die uit 80 personen bestaat. Beiden zijn hiv-positief en gingen door een heel proces van pijn en acceptatie. Geholpen door een predikant staan ze nu positief in het leven. Het geheim: acceptatie, goede voeding, gericht zijn op anderen.

Ook Darija bezocht een echtpaar. Ze hebben vier kinderen in huis . Let wel: tantes worden ook moeders genoemd en hun kinderen zijn jouw kinderen. Gesproken over het probleem van de zgn sugardaddy’s, oudere mannen die jonge meisjes bij scholen benaderen met eerst een hulpaanbod (‘ik zal je schoolgeld betalen’), de gevolgen laten zich raden. Wat zijn deze jonge meisjes een kwetsbare groep. Ze spraken ook over contraceptie, de pil is gratis verkrijgbaar.

Trudy werd meegenomen door 3 vriendelijke vrouwen, in een dorp ver weg van de bewoonde wereld. Geen elektriciteit, in huis alleen een bed en een ton met water. Hun doel: bestrijden van hiv/aidsinfectie door voorlichting en ondersteuning van patiënten. Ze gaven zelf het goede voorbeeld en hadden in de povere behuizing zelfs nog zieken in huis genomen. ‘God is goed’, baden ze hartstochtelijk bij een ziekenbezoek. Het was een ‘voorbeeldadres’!

Margreet was bij een bezige bij op het platteland: ze is diaken, assistent bij vaccinaties, en druk met Home Based Care (soort thuiszorg met vrijwilligers die enige training hebben gehad en voorlichting kunnen geven op scholen.) Ze hield ook de burgerlijke stand bij, zeer nauwkeurig, wat Margreet zelf heeft kunnen constateren: in het boek stonden behalve de normale gegevens ook bijv: wel of niet muskietennet, wel of geen afvalput.

Tjitske L. trof het: ze kon veel wandelen waarbij ze diverse bezoeken aflegde, veel wezen sprak en met grootouders sprak. Ze kreeg een pleegdochter van ca. 20 jaar ‘aangeboden ‘die wel mee naar Nederland mocht.

Jannie was- eveneens op het platteland - het eerste deel samen met Eveline. Ze bezochten diverse adressen waar Home Based Care werd gegeven. De boerin kocht kalveren die ze zelf opfokte. Ze houden ze voor de melk, en de ossen om het land te ploegen. In een pikdonkere slaapkamer bespraken Jannie en drie vrouwen achter het gordijn het leven en de man-vrouwrelaties.

Margreeth bezocht met haar gastvrouw grootouders die 13 weeskinderen, hun eigen kleinkinderen, in huis hadden. Twee ervan (resp 15 en 17) hadden een baby. De grootmoeder vertelde over hun omstandigheden. Bij de 15jarige moeder drupten de tranen op haar schoot.

Conny was te gast bij een onderwijzeres, een echte aanpakker, die zowel voor haar 4 dochters als haar leerlingen en haar vrouwengroep een goed voorbeeld is. Er wordt die morgen samen gekookt, gepraat en veel gelachen om verhalen en spreekwoorden. Op school vlecht ze de hiv/aids voorlichting op allerlei manieren in haar lessen, o.a. door middel van traditionele verhalen, dramastukjes en dialogen met de kinderen. Het middagprogramma is samen met Esther en haar gastfamilie.

Esther nam een kijkje in de school waar de gastvrouw/onderwijzeressen werkten: aan de muren hing van alles, o.a. waarschuwingsfolders voor jonge meisjes, tegen sugardaddys en te korte rokjes! ’s Middags was er bij de kerk een tiental oude mensen die daar gevoed en gewogen werden, er waren gesprekken met een oude man en met de plaatselijke dominee, die welsprekend zijn ideeën uitte over het verbeteren van de situatie voor vooral meisjes en de vele hiv/aids-geïnfecteerden in de omgeving.