Let them talk, such is life

‘Let them talk, such is life’ staat er boven een winkeltje in een bergdorp dat we passeren.
Wij als Nederlandse bezoekers praten en vragen maar door over Malawi. Je probeert je toch een beeld te vormen van een land en zijn bewoners. Maar inderdaad, het blijft altijd maar een deel van het verhaal; mensen praten over je, zo is het leven.
Het verhaaldeel van vandaag gaat vooral over de aidswezen. We bezoeken projecten van World Vision in Nkhata Bay. Ann Kumwenda, programmamanager bij World Vision (WV) Katabe vergezelt ons.
We gaan de bergen in. Wat is het mooi! Bergen en dalen, vol met bomen in verschillende tinten. Tussendoor staan huisjes uit rode baksteen met rieten daken. Het lijkt bijna idyllisch. Een Nederlands chirurg die al jaren in Malawi komt heeft verteld hoe hij in die jaren de kaalslag in de natuur heeft zien toenemen. De mensen blijven op houtsvuur koken, ook al hebben ze eventueel elektriciteit. Ook bouwen steeds meer mensen huisjes van baksteen, maar in het bakproces in de steenovens verdwijnen complete bomen. Later op de dag vertelt een dorpsbewoner dat de overheid wel voor nieuwe aanplant zorgt.
De afstand tussen de huisjes werpt bij mij de vraag op hoe mensen aan een huwelijkspartner komen. We raken met de chauffeur hierover in gesprek en hebben met hem de grootste lol. Eerst vertelt hij nog van het gebruik om naar de stad te gaan en daar een week te blijven. Het is dan een kwestie van goed rondkijken en direct met een huwelijksaanzoek toeslaan. En dat werkt echt, zegt hij. Maar over een andere methode: elkaar hinten geven om te laten merken dat je elkaar aardig vindt, wil hij niet veel kwijt.
We gaan van de weg af en horen de kinderen al roepen: ázungu, azungu, ofwel: blanken, blanken. We zijn gearriveerd bij een skillsproject van WV voor jongeren die wees zijn, ondersteund door de regering. Doel daarvan is hiv/aidspreventie, en mensen helpen hun leven positief te leven. Werkers van WV gaan daarvoor de dorpen in om jongeren deze mogelijkheid aan te bieden. Ook wordt ze verteld van de mogelijkheid om zich te laten testen voor hiv.
In hun zelfgebouwde gebouw geven de jongeren heel enthousiast een demonstratie van hun kunnen. De jongens van het VCT-programma (vrijwillige counseling en test op hiv) laten zien wat er gebeurt als je bij hen langskomt voor een hiv-test. Een jongen stelt zich beschikbaar om zich te laten testen: ‘de uitslag is vertrouwelijk’. Zijn ogen glimmen bij voorbaat, maar als vanzelf reageren ze juichend op een negatieve uitslag. Ook de jongens en meisje van het smidsprogramma vinden het leuk om te laten zien wat ze creëren. Vele emmers, gieters, pannen, teilen, drinkbakken zijn al klaar en staan te glimmen in de zon. In het naaiatelier vertelt een jongen hoe lang hij per dag loopt om dit programma te kunnen volgen: 10 uur. Al naaiend aan een ziekenhuisuniform vertelt hij wel eens te moe te zijn om überhaupt achter de machine te kruipen. Het is gaaf om te horen dat hij na de training nog een jaar mag doorgaan om geld te verdienen, iemand anders traint en dat hij met machine, stof en kapitaal thuis een bedrijf kan starten.
Bij een volgend project krijgen we een demonstratie van het home based care (hbc)- programma: zieke ligt op de grond en de hbc-werkers verzorgen de zogenaamde wond. Totnogtoe zaten de weeskinderen nog netjes op een rij te luisteren, maar dit toneelstuk moet je van dichtbij zien. De patiënt zit volledig in haar rol en laat zich omhoog hijsen om medicijnen te kunnen nemen. Ze is nu klaar om vervoerd te worden met de ambulance: een ligstoel met rolstoelwielen. Tijdens de pitstop leer ik bawo spelen: een langwerpig ‘poffertjes’bord met steentjes of knikkers. Zo’n bord heb ik al vele malen zien liggen, een echt Afrikaans spel. Het laatste bezoek brengen we aan een limonadefabriekje van verse mango’s. Het is een bron van inkomsten voor de zorg van wezen. We worden uitgebreid uitgeleide gedaan, zingend en swingend.

door Esther Rosier