Bezoek Enkwendi HIV resource centre en Emsuzini Health Centre

Na een goede nachtrust werden we bij het ontbijt voorgesteld aan dr. Andy Gaston, directeur van LISAP. De Gereformeerde ZendingsBond en Tear hebben LISAP als partner. Een deel van de groep ging het Enkwendi HIV resource centre bezoeken. We werden zeer uitbundig met zang en dans ontvangen door een grote groep mensen, ongeveer 30 mannen en vrouwen. Deze groep gebruikt de zang en dans om het taboe te doorbreken. Ze zijn daar heel succesvol in gebleken. Juist omdat ze dit zelf doen als geïnfecteerden. Ze zagen er doordat ze goede zorg krijgen ook wel goed uit. We zijn onder de indruk van hun blijde en optimistische levenshouding. Geweldig!
Voorzitter Glenn en zijn bestuursmedewerkers leggen ons uit hoe de regering samenwerkt met de NGO’s ( non-gouvernementele organisaties) en de ziekenhuizen momenteel. Ook LISAP heeft goed ingespeeld op deze mogelijkheden. Getrainde vrijwilligers ondersteunen het werk en bereiken daardoor ook moeilijk bereikbare dorpen.
Hierna konden we afzonderlijk een man of een vrouw spreken. Wij hebben met een man gesproken die vertelde dat hij en zijn vrouw positief waren en door de medicijnen tijdens de periode voor en tijdens de bevalling en tijdens de borstvoedingsperiode is voorkomen dat hun baby besmet is geraakt.
Vervolgens hebben we een project bezocht waarbij vrouwen een eigen micro-financiering-systeem opgezet hebben. Het betreft een pilotproject van LISAP met financiële support van PLAN(voorheen FosterParents). Ieder legt een bedrag in aan geld en een deel van het geld is voor sociaal werk bestemd. Ze hebben hiervoor een training gehad en dat geeft een goede steun in de rug. Ze zijn trots op hun werk en hebben een peuteropvang gerealiseerd. Ook de leningen worden keurig terugbetaald. Ze controleren elkaar. Er wordt een gedetailleerde administratie bijgehouden en er zijn drie sleutels nodig om het geldkistje te kunnen openen. De sleutels zijn verspreid onder drie leden van de groep.
De rest van de middag wordt gevuld door een bezoek aan Emsuzini Health Centre. Hier treffen we een groep vrijwilligers aan en men vertelt ons uitgebreid hoe men zorg voor wezen en andere kwetsbare kinderen regelt en hoe de zorg bij de slachtoffers thuis ondersteund wordt door hen. Daarnaast spelen vrouwen – en jongerengroepen – een actieve rol binnen de programma’s. Belangrijk is uiteraard of ook mannen hierin hun eigen rol kritisch gaan beoordelen en hun krachten hier ook aan geven. Dat gebeurt meer en meer. Het is in ieder geval duidelijk dat de predikanten de vrouwengroepen ondersteunen. En dat is ook nodig in een cultuur waarin vrouwen vaak als ondergeschikt worden beschouwd. Een vrouw mag en kan haar man niet weigeren, terwijl de man vanuit hun vroegere cultuur nogal eens de vrijheid benut om er een paar liefjes op na te houden. En juist dat laatste is bijzonder riskant voor het doorgeven van HIV-besmetting. Want hij besmet daarmee zijn eigen echtgenote. En ook zijn eigen (toekomstige) kinderen zijn hun leven niet zeker.
Men informeert elkaar over risico’s binnen bepaalde culturele gewoonten zoals zwagerhuwelijk, het scheren van het hoofdhaar bij meerdere mensen met eenzelfde scheermesje en bepaalde gebruiken bij het omgaan met een lijk.
Deze groep doet haar uiterste best voor een volgende generatie waarbij AIDS het leven niet langer zal ontwrichten. De tijd van taboes lijkt in sommige gebieden tot het verleden te behoren, maar nog lang niet in elke regio. Daarvoor hebben we de afgelopen dagen bijvoorbeeld te vaak het woord witchcraft horen vallen. Men denkt dan dat duistere machten de ziekte sturen.
In een autobusje over een onverharde weg rijden we terug naar ons guesthouse in Ekwendeni. Dat betekent geen comfortabele rit, maar wel prachtige beelden van het plattelandsleven in Malawi. Beelden die we in onze hersencellen opslaan voor als we straks weer in Nederland in de herfst terug vallen.